Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thuý bảo vệ luận án tiến sĩ

Trường Đại học Thương mại tổ chức bảo vệ luận án tiến sĩ cấp trường cho nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thuý

1. Đề tài: "Kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do Kiểm toán Nhà nước thực hiện"

2. Ngành: Kế toán; Mã ngành: 9340301

3. Thời gian: 14h00, Thứ 6, ngày 06/02/2026

4. Địa điểm: Phòng họp số 2 nhà F, Trường Đại học Thương mại, số 79 Hồ Tùng Mậu, Từ Liêm, TP. Hà Nội

5. Những đóng góp mới của luận án:

Về mặt lý luận

Luận án đóng góp vào việc bổ sung và phát triển cơ sở lý luận về KTHĐ việc sử dụng NSĐP do KTNN thực hiện. Trên phương diện lý luận, nghiên cứu đã hệ thống hóa và làm rõ bản chất, vai trò, mục tiêu và nguyên tắc của KTHĐ việc sử dụng ngân sách địa phương, đồng thời xây dựng khung lý thuyết về các tiêu chí đánh giá dựa trên mô hình 3E (tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực). Luận án chỉ ra cách thức vận dụng mô hình này trong kiểm toán NSĐP, qua đó hình thành khung đánh giá toàn diện về hiệu quả sử dụng ngân sách. Ngoài ra, luận án còn phát triển cách tiếp cận kiểm toán tích hợp giữa kiểm toán theo kết quả, kiểm toán theo hệ thống và kiểm toán theo vấn đề, nhằm đảm bảo việc đánh giá được tiến hành khách quan, đa chiều và phản ánh đầy đủ thực trạng sử dụng NSĐP. Những đóng góp này không chỉ làm phong phú thêm lý luận về KTHĐ trong bối cảnh Việt Nam mà còn mở rộng hướng tiếp cận theo chuẩn mực quốc tế, góp phần nâng cao giá trị khoa học và ứng dụng của mô hình 3E trong lĩnh vực tài chính công.

Về mặt thực tiễn

Xuất phát từ các khoảng trống nghiên cứu về nội dung, tiêu chí và phương pháp kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng ngân sách địa phương, luận án đã tạo ra những đóng góp mới có giá trị thực tiễn đối với hoạt động kiểm toán nhà nước tại Việt Nam.

Thứ nhất, luận án cung cấp hệ thống bằng chứng thực tiễn có độ tin cậy về kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do Kiểm toán Nhà nước Việt Nam thực hiện trong giai đoạn 2019–2024. Trên cơ sở dữ liệu thu thập từ báo cáo kiểm toán, hồ sơ nghiệp vụ, khảo sát và phỏng vấn tại nhiều địa phương, nghiên cứu đã đánh giá một cách có hệ thống thực trạng kiểm toán hoạt động. Kết quả nghiên cứu không chỉ chỉ ra những kết quả tích cực đã đạt được, mà còn xác định rõ các hạn chế chủ yếu và nguyên nhân, đặc biệt là sự thiếu thống nhất trong áp dụng tiêu chí 3E, nội dung kiểm toán còn dàn trải, và phương pháp kiểm toán chủ yếu dựa trên các kỹ thuật kiểm toán chung, chưa phản ánh đầy đủ bản chất của kiểm toán hoạt động.

Thứ hai, trên cơ sở khắc phục khoảng trống về tiêu chí kiểm toán, luận án đã đề xuất và hoàn thiện bộ tiêu chí kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương theo khung 3E, được xây dựng theo hướng toàn diện, có cấu trúc rõ ràng và gắn với các chỉ báo có khả năng lượng hóa. Bộ tiêu chí này góp phần làm rõ nội hàm đánh giá tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực của việc sử dụng ngân sách địa phương, đồng thời tăng tính minh bạch, khả năng so sánh và khả năng vận dụng trong thực tiễn kiểm toán tại Kiểm toán Nhà nước Việt Nam.

Thứ ba, nhằm khắc phục khoảng trống về nội dung kiểm toán, luận án đã định hướng hoàn thiện nội dung kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương, theo hướng tập trung vào các khoản chi ngân sách trọng yếu, đặc biệt là chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. Cách tiếp cận này giúp nâng cao trọng tâm, trọng điểm của kiểm toán hoạt động, đồng thời tạo điều kiện đánh giá đầy đủ hơn mối quan hệ giữa nguồn lực đầu vào, quá trình sử dụng và kết quả đầu ra trong quản lý ngân sách địa phương.

Thứ tư, để xử lý khoảng trống về phương pháp kiểm toán, luận án đã đề xuất các giải pháp đổi mới phương pháp và công cụ kiểm toán hoạt động, theo hướng xây dựng phương pháp kiểm toán phù hợp với đặc thù kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương. Các giải pháp nhấn mạnh việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu, kết hợp với tiếp cận kiểm toán dựa trên rủi ro, nhằm nâng cao khả năng phát hiện sai sót, bất cập và rủi ro trong sử dụng ngân sách địa phương, đồng thời gia tăng giá trị gia tăng của kết quả kiểm toán.

Thứ năm, luận án đã xây dựng và kiểm định mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương tại Việt Nam, qua đó định lượng mức độ tác động của từng nhóm nhân tố và cung cấp cơ sở thực nghiệm cho việc hoàn thiện kiểm toán hoạt động theo hướng dựa trên bằng chứng.

Bên cạnh đó, luận án còn đưa ra các khuyến nghị thực tiễn về hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế phối hợp giữa Kiểm toán Nhà nước với các cơ quan quản lý ngân sách địa phương, cũng như nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và điều kiện làm việc của kiểm toán viên. Những khuyến nghị này góp phần tăng cường tính khả thi của việc áp dụng kiểm toán hoạt động trong thực tiễn, đồng thời từng bước tiệm cận các thông lệ và chuẩn mực quốc tế.

Tổng thể, những đóng góp mới về thực tiễn của luận án không chỉ trực tiếp khắc phục các khoảng trống nghiên cứu đã được xác định, mà còn cung cấp luận cứ khoa học có giá trị cho việc hoàn thiện hoạt động kiểm toán nhà nước và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công, qua đó thúc đẩy minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng ngân sách địa phương trong bối cảnh mới.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Theoretical contributions

The thesis contributes to the enhancement and development of the theoretical foundation for the performance audit of local budget utilization conducted by the State Audit. From a theoretical perspective, the study systematizes and clarifies the nature, role, objectives, and principles of performance auditing in the use of local budgets, while constructing a conceptual framework for evaluation criteria based on the 3E model (economy, efficiency, and effectiveness). The research further demonstrates how this model can be applied in auditing local budgets, thereby establishing a comprehensive framework for assessing the effectiveness of budget utilization. In addition, the dissertation develops an integrated auditing approach that combines results-based auditing, systems auditing, and issue-oriented auditing, ensuring that evaluations are conducted objectively, multidimensionally, and in a manner that fully reflects the actual use of local budgets. These contributions not only enrich the theoretical foundations of performance auditing in the Vietnamese context but also broaden the approach in line with international standards, thereby enhancing the scientific and practical value of the 3E model in the field of public finance.

Practical contributions

Building on the identified research gaps in audit scope, audit criteria, and audit methodology for performance audits of local budget utilization, and aiming to enhance efficiency, transparency, and accountability in the management and use of local budgets, the thesis provides new contributions with practical value for state audit activities in Vietnam.

First, the thesis provides a reliable body of empirical evidence on the performance audit of local budget utilization conducted by the State Audit Office of Vietnam during the period 2019–2024. Based on data collected from audit reports, professional working papers, surveys, and interviews conducted in multiple localities, the study systematically evaluates the current practice of performance auditing. The findings not only identify the positive results achieved but also clearly determine the main limitations and their underlying causes, particularly the lack of consistency in applying the 3E criteria, the overly broad and fragmented audit scope, and the predominant reliance on general audit techniques that do not fully reflect the nature of performance auditing.

Second, by addressing the gap in audit criteria, the thesis proposes and refines a set of performance audit criteria for local budget utilization based on the 3E framework, developed in a comprehensive and well-structured manner and linked to quantifiable indicators. This set of criteria helps clarify the assessment dimensions of economy, efficiency, and effectiveness in the use of local budgets, while enhancing transparency, comparability, and practical applicability in audit practice at the State Audit Office of Vietnam.

Third, to address the gap in audit scope, the thesis provides direction for improving the audit scope of performance audits of local budget utilization, with a focus on key budget expenditure items, particularly recurrent expenditures and development investment expenditures. This approach helps strengthen audit focus and prioritization, while enabling a more comprehensive assessment of the relationship between input resources, the process of budget use, and output results in local budget management.

Fourth, to address the gap in audit methodology, the thesis proposes solutions to innovate performance audit methods and tools, oriented toward developing audit approaches tailored to the specific characteristics of performance audits of local budget utilization. These solutions emphasize strengthening the application of information technology and data analytics, in combination with a risk-based audit approach, in order to enhance the ability to detect errors, deficiencies, and risks in local budget use, while increasing the added value of audit outcomes.

Fifth, the thesis develops and empirically tests a model of factors influencing the effectiveness of performance audits of local budget utilization in Vietnam, thereby quantifying the impact of each group of factors and providing an empirical basis for improving performance auditing in an evidence-based manner.

In addition, the thesis provides practical recommendations for improving the legal framework, strengthening coordination mechanisms between the State Audit Office of Vietnam and local budget management authorities, and enhancing auditors’ professional competence, professional ethics, and working conditions. These recommendations contribute to increasing the feasibility of applying performance auditing in practice, while gradually aligning with international practices and standards.

Overall, the new practical contributions of the thesis not only directly address the identified research gaps but also provide valuable scientific evidence for improving state audit activities and enhancing the effectiveness of public financial management, thereby promoting transparency, accountability, and the efficient use of local budgets in the new context.

Tài liệu liên quan đến luận án vui lòng xem trong file đính kèm.